1936 թվականի հուլիսյան ողբերգությունից հետո Եղիշե Չարենցը հյուսեց իր աղերսակոծ ու գաղտնագրված «Դոֆինը նաիրական» սոնետաշարը՝ այն վերածելով պատմափիլիսոփայական հզոր հուշարձանի...
1930-ականների դահճային մեթոդներն ու ներկայի «ինքնիշխանություն» կոչվող բարոյական անկումը նույն ակունքն ունեն՝ երկուսին էլ ծնել-սնել է ազգային տեսակը, հիշողությունն ու արժանապատվությունը ոչնչացնելու հորդահոս նույն «աղբյուրը»...
Երբ ընտրանին մնում է մարդու հույսին, թեկուզ իշխանավորի, երկրի թագավորի կամ մեկ այլ կարող մարդու, այն կտրվում է աստվածային իրողություններից ու սկսում է սպասարկել մարդածին սահմանափակ գաղափարներ, ինչն էլ մարդածին վարդապետությունն է և ոչ ավելին...
Կան մարդիկ, որոնց մեջ կյանքը մեծ խոստում էր դրել։ Նրանք ունեին տաղանդ, գեղեցկություն, խելք, կամք, երազանքներ։ Թվում էր՝ առջևում միայն վերելք էր։
Բայց կյանքը միշտ չէ, որ հետևում է մեր սպասումներին...
Երբ 1996-ի հուլիսին «Երեկոյան Երևան» թերթում հրապարակում էի Աղասի Խանջյանի քրոջ դստեր՝ տիկին Լարիսա Ժուրուլիի հետ իմ հարցազրույցը, առավել քան վստահ էի, որ բոլշևիկյան բռնությունների, շինծու զրպարտությունների, «ժողովրդի թշնամու» պիտակավորումների ու բարոյական հալածանքների մղձավանջն անվերադարձ անցյալում է...
1903թ., երբ Հայոց հայրապետ Խրիմյան Հայրիկը Թիֆլիսից վերադառնում էր Հայաստան, իսկ Թիֆլիս նա գնացել էր հանդիպելու կովկասի փոխարքա Գալիցինի հետ, քննարկելու 1903 թվականի հունիսի 12-ին ցարական կառավարության հայոց եկեղեցական ու վանական գույքը բռնագրավելու մասին տխրահրչակ որոշումը և մերժեւմ էր ստացել, Ալեքսանդրապոլում գյումրեցիները պառկեցին գնացքի գծերին՝ չթողնելով գնացքը առաջ շարժվի...